Ci gaban koyarwar ceto ta firistoci a Ikklisiyan  Katolika ta Roma

An warware An warware gardamar koyarwar Pelagius a hukumance a goyon bayan Augustine ta wurin tarurrukan majami’a da dama a karni na biyar da na shida. An bayyana a fili cewa zunubin Adamu ya shafi dukkan zuriyarsa kuma ceto ya kasance ta hanyar alherin Allah kaɗai. An yi Allah-wadai ko tir da Koyarwar Pelagius da rabin koyarwar sa amma abin takaici, wasu ra’ayoyi a cikin ikklisiya daga baya suka sa ikklisiya ta fara komawa ga koyarwar rabin Pelagius duk da cewa ikklisiya ta riga ta ki ta a hukumance.

Misali, koyarwar Neoplatonism ana ganin ceton mutum a matsayin tashin ran mutum zuwa ga Allah ta wurin hanyoyin tsauraran horo na ruhaniya iri-iri. Irin waɗannan ra’ayoyin sun shiga cikin al’ummomin sufanci na Kirista, waɗanda tasirin tauhidi akan ci gaban koyarwa ya yi zurfi. Waɗannan ra’ayoyin kuma ana samun su a cikin rubuce-rubucen masana tauhidi masu tasiri kamar Augustine da Pseudo-Dionysius.

A lokacin Gyaran Addini, an rasa yawancin nasarorin da aka samu a yaƙi da koyarwar Pelagius. Tsarin ceto na ikklisiya da firistoci gaba daya, wanda ya fi dogara ga cancantar mutum fiye da alherin Allah, ya zama mai rinjaye.

Fahimtar koyarwar Ikklisiyan Katolika na Roma akan ceto yana da muhummanci. Ba za a iya fahimtar koyarwar ceto ta Reformed ba tare da fahimtar tsarin tauhidi wanda ya samo asali daga gare shi da kuma wanda yake amsawa.

Domin fahimtar koyarwar ceto ta Katolika ta Roma, ya zama dole a yi tafiya zuwa ga Adamu a cikin lokaci. A cewar tauhidin Katolika na Roma, an halicci Adamu nagari kuma zai iya isa ga burinsa na halitta, amma Adamu, ta hanyar yanayi, bai iya isa ga ƙarshensa na ƙarshe ba – wato, hangen nesa mai kyau na Allah. Domin ci ma wannan burin, dole ne a ɗaga Adamu daga tsarin halitta na zama zuwa tsarin halitta na allahntaka. Dole ne a ba shi ikon amfani da hankalinsa don sarrafa sha’awar zunubi. An ci ma wannan buri ta hanyar baiwa Adamu kyautar alheri mai tsarki wanda ya fi gaban yanayin ɗan adam. Saboda haka kyauta ce mai “ƙara” (donum superadditum). Ta ɗaukaka yanayin ɗan adam na Adamu kuma ta haɗa shi da Allah. Ta sa shi ya iya ci ma burinsa na ƙarshe.

Lokacin da Adamu ya yi zunubi, ya faɗi daga yanayin halitta na allahntaka. Faɗuwar ta ƙunshi asarar kyautar alheri mai girma, amma ba ta lalata yanayinsa ba. A zamanin da, akwai bambancin ra’ayi game da girman lalacewar da aka yi wa yanayin ɗan adam na Adamu, musamman ikonsa na hankali da nufinsa. Wasu sun ce yanayin ɗan adam bai lalace ba kwata-kwata kuma Adamu kawai ya koma yanayin da aka halicce shi kafin a ba shi kyautar alheri. Wasu kuma sun yi jayayya cewa yanayinsa ya ji rauni. Ko ta yaya, zuriyar Adamu ta kasance cikin wannan yanayin da ya faɗi.

A cikin tauhidi, duk abin da mutum ya gani a matsayin matsala zai nuna yanayin mafita. Saboda haka, koyarwar mutum ta ceto ta dogara ne akan koyarwar mutum ta halitta, zunubi, da kuma sakamakon faɗuwa. Ganin cewa Katolika na zamanin da na Romawa sun ga matsalar mutum a matsayin asarar kyautar alherin tsarkakewa, a zahiri sun ga ceto a matsayin sake samun wannan baiwar. To, ceto, a cikin tsarin Katolika na Romawa, ya ƙunshi mutanen da suka faɗi da aka sake ɗaukaka su zuwa tsarin halitta na allahntaka. Ta yaya ake ci ma wannan? Ta hanyar bukukuwan ikklisiya Katolika na Romawa. A wata ma’anar, koyarwar ikklisiya Katolika na Roma akan ikklisiya da bukukuwan ibada ita ce koyarwar ceto na wannan ikklisiya. Shi ya sa na kira ta da tsarin ceto na ikklisiya Katolika na Roma (“ecclesio” yana nufin ikklisiya, da kuma “sacerdotal” yana nufin bukukuwan ibada).

A cikin tsarin Katolika na Roma, baftisma shine ibadar da ke ɗaga ɗan Adam zuwa tsarin halitta na allahntaka wanda Adamu ya faɗi daga gare shi. Yana haɗa wannan mutumin da Allah kuma yana tsarkake shi daga dukkan zunubi. Ta hanyar baftisma, ana dasa kyautar alherin tsarkakewa a cikin rai, kuma an mai da wanda aka yi baftisma mai adalci. Wannan alherin tsarkakewa kuma ana kiransa da alherin barata. Shi ya sa ake fahimtar baftisma a matsayin hanyar barata a cikin tsarin ceto na Katolika na Roma.

Bayan baftisma, ana ba sabon mai bi sakramenti na tabbatarwa, wanda ke ƙarawa da ƙarfafa alherin tsarkakewarsa. Mai bi kuma yana ƙarawa da ƙarfafa alherin tsarkakewarsa ta hanyar Cin Jibin Ubangiji. Muddin mai bi ya ci gaba da wannan yanayi mai ɗaukaka na tsarkakewa ko barata, zai iya yin ayyukan alheri da ake buƙata don cancanci ceto a ƙarshe. Kuma matuƙar mutum ya mutu a cikin wannan yanayi na alheri, mafi munin abin da zai iya faruwa shi ne zai ko ta yi lokaci a cikin, wato  wurin wucin gadi na tsarkakewa kafin shiga sama.

Idan mai bi ya aikata zunubin mutuwa (wato, zunubin da ake ɗauka babban laifi), wannan mutumin ya faɗi daga yanayin alheri. Idan wani ya mutu a wajen yanayin alheri, wannan mutumin ba zai je wurin tsarkakewa bayan mutuwa ba. Madadin haka, wannan mutumin zai je jahannama. Dole ne a mayar da mutum zuwa ga ɗaukakar alheri domin ya sami begen ceto. Dole ne a sake yi wa mutumin baftisma? A’a. Ana iya yin baftisma sau ɗaya kawai. Shin mai zunubin ba shi da bege kenan? A’a, domin IkklisiyaKatolika na Roma yana da wani sakramenti don wannan dalili. Mai zunubin da ya faɗi daga yanayin alheri dole ne ya je ikklisiya ya karɓi sakramenti na tuba. Ta hanyar wannan sakramenti, mai zunubin zai sake ɗaukaka zuwa yanayin adalci wanda zai iya yin ayyukan da ake buƙata don cancanci ceto na ƙarshen zamani. A lokacin gyara, wannan tsarin ceto da ya dogara ga ikklisiya da firistoci ya mamaye ikklisiya Yamma. An tilasta wa Kiristoci su rayu cikin yanayin rashin tabbas na ruhaniya, ba za su taɓa samun tabbacin cewa suna cikin yanayin alheri ba. Kuma tunda mutum zai iya zuwa sama ne kawai idan ya mutu a cikin yanayin alheri, tasirin da ke kan rayuwar ruhaniya ta mutane ya yi yawa. A cikin labarinmu na gaba, za mu duba babban binciken da Masu Gyara suka yi wanda ya ba su damar sake kawo labari mai daɗi ga mutanen Turai.

An fara buga wannan labarin a shafin yanar gizon Ministirin Ligonier. [Blog ɗin Ministirin Ligonier]